Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, za dziesięć lat wsiadając np. na stacji kolejowej Poznań Kościelna w nieco ponad godzinę dojedziemy na lotnisko Port Polska lub w kilka minut do stacji Poznań Cicha czy Poznań Zawady. Plany dotyczące poznańskiego węzła kolejowego i zintegrowania go z komunikacją miejską są już zaawansowane. O projekcie rozmawiam z Bartoszem Derechem, zastępcą prezydenta Poznania.
Marek Jerzak: Trwają prace projektowe dotyczące poznańskiego węzła kolejowego. Chyba nawet są dość zaawansowane. Co się zmieni, bo mamy raczej do czynienia z rewolucją niż ewolucją?
Bartosz Derech: Olbrzymie wrażenie robi skala samego przedsięwzięcia. Oczywiście przy założeniu, że w całości powstanie. Doświadczenie podpowiada, że mogą być jakieś etapy albo musiałoby się pojawić duże dofinansowanie, żeby zrealizować całość. Szacunkowo, licząc według obecnych kwot, inwestycja ta może zamknąć się kwotą na poziomie przynajmniej 10 miliardów złotych. To jest przebudowa właściwie wszystkich linii kolejowych w mieście z wyjątkiem towarowej obwodnicy. Na każdej linii dodane będą tory, które w przyszłości obsłużą zdecydowanie większą liczbę pociągów. Ta rośnie z roku na rok. W szczególności robią wrażenie dane, które pokazują, jak duże natężenie ruchu ma być w roku 2040.
M.J.: No właśnie, nie chodzi bowiem tylko o to, by nowy węzeł ułatwił podróżowanie w kierunku budowanego Portu Polska.
B.D.: Zgadza się. Pierwszy z priorytetów to wjazd do Poznania kolei dużych prędkości. Drugi to zwiększenie liczby przewozów regionalnych, co z kolei się wiąże z dodatkowymi stacjami w samym mieście. Uważam, że zwłaszcza to będzie bardzo dużym plusem komunikacyjnym, z tego względu, że zyskamy dodatkowe stacje. Dla przykładu powstaną nowe przystanki na ulicy Kościelnej, przy ulicy Cichej czy Druskienickiej. Na tych stacjach będzie można się przesiąść do komunikacji miejskiej.
Dlatego tak ważnym jest, by lobbować za jak najszybszą realizacją tej inwestycji. Sprawi ona, że Poznań stanie się jeszcze bardziej przyjazny komunikacyjnie. Proszę spojrzeć, co się wydarzyło w Warszawie po przebudowie Dworca Zachodniego. Myślę w tej chwili też o przebudowie całej linii średnicowej, drążonym tunelu pod Łodzią czy przebudowie, która ma miejsce w Katowicach. W naszym interesie jest, by za tę inwestycję lobbować i ten proces konsultacyjny i projektowy maksymalnie przyspieszyć.
M.J.: Dzięki tej przebudowie Poznań zyska kolej miejską z prawdziwego zdarzenia? Czy będzie to taki poznański S-Bahn (red. rozbudowany system np. berlińskiej kolei miejskiej)?
B.D.: Na początek skupiłbym się na najważniejszym. Ta przebudowa jest potężnym oknem na świat. To gwarancja, że z Portu Polska będzie dojeżdżał do Poznania pociąg dużych prędkości i pewnie nie będzie to jego ostatnia stacja, tylko pojedzie jeszcze dalej (red. w kierunku Szczecina i Berlina).
Faktycznie będzie to jednak znacznie więcej, właśnie taki S-Bahn z nowymi przystankami i peronami. W tym kontekście następuje rewizja planów, jeżeli chodzi o rozbudowę sieci tramwajowej. Tak, żeby nowe przystanki kolejowe były dobrze skomunikowane i gwarantowały dogodną przesiadkę. To kompletnie zmieni sposób podróżowania po aglomeracji. Nie trzeba już będzie dojeżdżać na Poznań Główny, ale przesiąść się na jednym z kilku nowych przystanków kolejowych.
M.J.: Czyli jeśli ktoś dojeżdża np. z Rokietnicy do pracy na Jeżycach, będzie mógł wysiąść z pociągu na wysokości Kościelnej?
B.D.: Tak, ale nie tylko. Wcześniej będzie jeszcze dodatkowy przystanek z peronami na Smochowicach, w okolicach ul. Polanowskiej. Stacja Wola w naszym planie ulega przesunięciu. Ma się znajdować bliżej „WZMotów”. Dla miasta jest to istotne, żeby wizyjnie była ona jak najbliżej Zachodniej Bramy Poznania, żeby była właśnie ta możliwość dogodnej przesiadki na tramwaj (red. Brama Zachodnia – nowa planowana pętla, która ma zastąpić Ogrody). Następny przystanek kolejowy będziemy mieć na ul. Kościelnej. Nowe przystanki pojawią się jednak nie tylko na trasie w kierunku Szczecina.

Nieco na wschód od tego miejsca powstanie przystanek kolejowy Poznań Kościelna / fot. M. Melanowicz
M.J.: No właśnie, planowana jest też przecież przebudowa obecnej trasy w kierunku Warszawy.
B.D.: Tak. Mamy tam świetnie funkcjonujący dworzec Garbary, ale między nim a Poznaniem Głównym powstanie przystanek przy ul. Cichej i dodatkowy przystanek na Zawadach (pomiędzy Poznań Garbary a Poznań Wschód). Jeśli więc ktoś będzie dojeżdżał do pracy ze Swarzędza, będzie mógł wysiąść na dworcu Zawady i bezpośrednio przesiąść się do tramwaju i na przykład dojechać na Politechnikę Poznańską.
M.J.: Może wówczas uda się przekonać niektórych kierowców, że „zbiorkom” jest faktycznie szybszy niż samochód?
B.D.: Taki jest też cel. Niektórzy już teraz dojeżdżają pociągiem na Poznań Główny. Muszą jednak np. cofnąć się do miejsca, gdzie pracują, gdzie chodzą do szkoły. Teraz będą mogli wysiąść wcześniej i dotrzeć szybciej.
M.J.: I dlatego jest właśnie konieczne zwiększenie przepustowości poznańskiego węzła przez dołożenie kolejnych torów.
B.D.: Tak, ale ważne jest to, by wszystkie przejazdy, które są w granicach miasta w ramach przebudowy, stały się przejazdami bezkolizyjnymi. Dzisiaj najdłużej zamkniętym przejazdem kolejowym jest Starołęka. Na tym etapie spoglądamy również szeroko na miejsce, gdzie są tak zwane przedepty, czyli te miejsca, w których ludzie przechodzą przez tory kolejowe. Chcemy, by tam znalazły się bezpieczne i bezkolizyjne przejścia dla pieszych.
M.J.: Jak jednak pomieścić dodatkowe, na ogół dwa tory na istniejących już wyjazdach z Poznania?
B.D.: W wielu miejscach mamy w tej chwili nasypy. Te zastąpią murowane konstrukcje ze ścianami. Dzięki temu uda się pomieścić dodatkowe tory. Największym wyzwaniem są jednak bezkolizyjne skrzyżowania kolejowe. Oznacza to, że (red. zamiast rozjazdów) jedne tory kolejowe będą przechodziły nad innymi. Mam tu na myśli Dębiec i wszystkie rozwidlenia, które tam mają miejsce. W tej chwili mamy tam najwięcej pracy koncepcyjnej. Drugim takim punktem jest rozwidlenie trasy kolejowej na Warszawę i Szczecin, choć docelowo pociągi z Warszawy będą wjeżdżały przez Starołękę.
M.J.: Czyli dzisiejsza trasa na Warszawę będzie bardziej trasą po prostu na Gniezno. Na wysokości ul. Pułaskiego mamy zabytkowe wiadukty, więc tutaj nie będzie można chyba za bardzo ingerować…
B.D.: Tak, toczą się rozmowy również z udziałem pani konserwator zabytków odnośnie do tych obiektów, ponieważ tę wartość historyczną w wielu wypadkach warto utrzymać. Obecnie nie widzę tutaj bardzo dużych problemów.
M.J.: Jako Jeżyczanin nie mogę nie zadać pytania dotyczącego ulicy Świętego Wawrzyńca. Od lat mówi się o dociągnięciu jej do ulicy Pułaskiego. Czy powstające plany pojawienia się wzdłuż niej trasy kolejowej przewidują przedłużenie tej ważnej ulicy?
B.D.: Trwają prace koncepcyjne. Jest to jeden z elementów, nad którym intensywnie pracujemy, bo ulica Św. Wawrzyńca ewidentnie powinna być docelowo dociągnięta do Pułaskiego. Natomiast w ramach przebudowy Polskie Linie Kolejowe zakładają tylko i wyłącznie utrzymanie istniejących przejazdów. Od siebie nic nie dodadzą. Jeżeli jako Miasto chcemy mieć dodatkowe rozwiązania, to będziemy musieli za nie zapłacić.
No i właśnie dlatego przygotowujemy tabelę kosztów, dotyczącą budowy jak największej liczby tego typu bezkolizyjnych rozwiązań. Sprawdzimy, czy w przyszłości będzie się to mieściło w możliwościach Miasta. Nie chcemy mieć rodzaju monokultury, że PKP PLK przebudowuje linię kolejową, a nas jako Miasto stać tylko i wyłącznie na inwestycje towarzyszące.
W przypadku ulicy Św. Wawrzyńca, jeżeli mielibyśmy ją prowadzić dotychczas projektowanym śladem, to automatycznie byśmy musieli mieć zakontraktowaną budowę wiaduktu pomiędzy Pułaskiego a Kościelną, bo tam ulica musiałaby się przeciąć z trasą kolejową. W tej chwili takie analizy transportowe właśnie przygotowujemy.
M.J.: Dla większości Poznaniaków najważniejszy jest jednak Poznań Główny. Na jakim tutaj jesteśmy etapie?
B.D.: Tutaj jesteśmy na etapie koncepcyjnym. Miasto, przede wszystkim pan prezydent Jacek Jaśkowiak i pani prezydent Natalia Weremczuk są mocno zaangażowani w te prace. Zwłaszcza w zakresie nadzoru i współpracy z Miejską Pracownią Urbanistyczną.
Trzeba pamiętać, że i tu układ torów ulegnie zmianie. Sam Most Teatralny będzie musiał pomieścić pod spodem dodatkowe tory. Nie trzeba będzie jednak przebudowywać samego mostu. Zmieścimy się także pod Mostem Uniwersyteckim. Obecna ul. Dworcowa kończyć się będzie na wysokości Dworca Letniego. Dalej, także na terenie starego dworca, pojawi się cała płyta transferowa i układ równoległych torów oraz nowych platform peronowych.
Tu też pojawił się pewien problem. Chodzi o dwa krzyżujące się planowane tunele. PLK będą bowiem potrzebowały bezkolizyjnego przecięcia, żeby pociąg mógł przejechać ze wschodu na zachód albo z zachodu na wschód pod wszystkimi pozostałymi liniami kolejowymi.
M.J.: Czyli gdzieś tam powstanie jeszcze tunel kolejowy?
B.D.: Tak. I właśnie tunel ten nie może kolidować z tym planowanym przez Miasto. Nie jesteśmy w stanie zrobić naszego tunelu jeszcze pod tunelem kolejowym. To skomplikowana inwestycja. Stąd jej budżet oceniany jest na 10 mld zł.
M.J.: Jakie teraz czekają nas najważniejsze zadania, by budowa mogła ruszyć?
B.D.: Najtrudniejszym procesem w zakresie każdej takiej inwestycji jest uzyskanie decyzji środowiskowej. Gdy ona już będzie, to wykorzystamy specustawy kolejowe, które dają możliwość w miarę szybkiego uzyskania pozwolenia na budowę. Na początek jednak skupiałbym się na zamknięciu wariantów, które rekomendujemy jako Miasto i przeprowadzeniu konsultacji społecznych. Chcielibyśmy mieć wszystkie kluczowe decyzje podjęte jeszcze w tym roku.
M.J.: Czy inwestycja będzie wiązała się z jakimiś wyburzeniami zabudowań?
B.D.: Widzę, że PLK stara się je minimalizować. Chociaż jest to trudne, musimy zrozumieć, że nowe standardy i fakt, że tak duża inwestycja będzie nam służyć przez dekady, wymagają podejmowania trudnych decyzji. Obiektywnie takich sytuacji jest niewiele i dotyczą głównie budynków gospodarczych.





