2 maja to Dzień Flagi, jednak tego dnia upamiętnia się również pozostałe symbole narodowe. Tymi są godło Polski i hymn. Pierwszy przedstawia wizerunek orła białego w koronie w czerwonym polu. I to właśnie ptak znajdujący się w centrum stał się powodem dyskusji poznańskich naukowców z Uniwersytetu Przyrodniczego.
Odmienność wśród naukowców
O tym, jakie są symbole narodowe, uczy się dzieci od początku edukacji szkolnej. Każdy z nas zna wiersz Władysława Bełzy „Kto Ty jesteś? Polak mały…”, w którym zawarte jest pytanie „Jaki znak Twój? Orzeł biały”. I sprawa wydawać by się mogło jest prosta. Jednak okazuje się, że ptak w godle niekoniecznie jest tym, za jakiego go uważamy. Sprawa nieco się komplikuje w momencie, gdy z wierszyka dla dzieci, przechodzimy do naukowego poziomu ornitologicznego.
Prof. Jan Sokołowski, wybitny specjalista zajmujący się ptakami, który był wieloletnim kierownikiem Katedry Zoologii, postawił hipotezę, z której wynika, że pierwowzorem heraldycznego Orła Białego mógł być orzeł przedni, a konkretnie… jego młode pisklęta. Z tym stwierdzeniem nie zgadza się znany poznański ornitolog prof. Piotr Tryjanowski.
-To piękna, romantyczna wizja, Lech patrzy na gniazdo i widzi ogromne, „białe” ptaki, które stają się symbolem nowej ojczyzny, dla mnie jednak nieco oderwana od wielkopolskich krajobrazów, gdzie przecież datujemy początki polskiej państwowości – komentuje prof. Piotr Tryjanowski.
Podobnego zdania jest prof. Tadeusz Mizera, który również nie jest zwolennikiem myśli prof. Sokołowskiego. Jego zdaniem bardziej prawdopodobnym pierwowzorem mógł być bielik.
-Człowiek od niepamiętnych czasów interesował się orłami bardziej niż innymi gatunkami zwierząt. […] Z historią Polski ‘biały orzeł’ związany jest od wieków. Po raz pierwszy zaistniał jako godło królewskie za czasów Przemysła II w roku 1295 […]. Który gatunek posłużył jako pierwowzór stylizowanemu wizerunkowi, trudno jest dziś obiektywnie rozstrzygnąć. Skłaniam się ku poglądowi, iż był to właśnie bielik – podkreśla prof. Mizera.
„Orzeł biały” od zawsze prezentowany był przez artystów z charakterystycznym potężnym dziobem i nieopierzonymi skokami. To cechy charakterystyczne bielika. Argumentem, który potwierdzałby teorię prof. Mizery, jest również to w średniowieczu ludzie najczęściej spotykali bielika nad rzekami i jeziorami. Tam budował widoczne z daleka gniazda. Zupełnie inaczej niż orzeł przedni, który mieszkał głęboko w lasach.
Historia bielika
Na przełomie XIX i XX wieku w Polsce żyło zaledwie kilkanaście par bielika, a jeszcze w latach 80. XX wieku w całym kraju gniazdowało zaledwie około 200 par. Specjaliści podjęli się próby odbudowy populacji i współcześnie żyje tu około 2000 par lęgowych.
Bielik to największy ptak żyjący w Polsce. Rozpiętość jego skrzydeł osiąga 2,5 metra. Ma charakterystyczny biały ogon i głowę.
Czytaj także: Wywieszasz flagę? Uważaj na mandat
