Święta wielkanocne to te najbardziej symboliczne. W tym okresie znakiem rozpoznawczym z pewnością są jajka. Metaforycznie symbolizują nowe życie i odrodzenie. Tradycyjnie, w Wielką Sobotę są malowane i powstają tak zwane pisanki. Razem z innymi pokarmami mają szczególne miejsce w koszyczku wielkanocny, który niesiony jest do poświęcenia. Żeby jednak pisanki powstały potrzebne są jajka. I tu rodzi się pytanie, jakie najlepiej wybrać?
Jajko jajku nierówne
Pisanki to dekoracje, które powstają przede wszystkim z kurzych jajek. A te występują w różnych barwach. Najpopularniejsze są te w odcieniach brązu. Ale mamy też jajka białe, zielone a nawet niebieskie. Z czego to wynika?
– Najprostszym wyjaśnieniem, jest po prostu wskazanie, iż kolor skorupki jaja zależy od genetyki kury. Różne rasy kur mogą znosić jaja o różnych kolorach – wyjaśnia prof. Piotr Tryjanowski z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu.
Na świecie istnieje kilkaset ras kur. W Polsce uznaje się 6 rodzimych ras, które objęto programem ochrony. W sumie wyróżnia się blisko osiemdziesiąt ras kur, które są klasyfikowane według różnych zastosowań. Jajka białe znoszą kury rasy Leghorn, brązowe Isa Brown, a niebieskie Araucana.
– Myślę jednak, że znacznie ważniejsza jest zawartość jaja. Przecież na obrazkach i w reklamach pojawiają się takie idealne, wysycone, niemalże pomarańczowe żółtka. Ten kolor najbardziej zależy od diety, np. spożywanych karotenoidów – substancji znajdujących się w zielonych roślinach czy marchwi, nadających piękną pomarańczową barwę. Wiadomo jednak, że dla konsumenta, który wszak „kupuje oczami”, liczy się i opakowanie, skorupka właśnie. To jakie kolory jaj są preferowane zależy od tradycji kulturowych, regionalnych, a nawet rodzinnych – tłumaczy prof. Tryjanowski.
Jak więc wybrać jajko, które będzie idealnie pasować do zrobienia pisanek? Wszystko zależy jaki efekt chcemy osiągnąć. Najłatwiej barwią się jajka białe. Jeśli jednak zależy nam na naturalnym kolorowaniu np. łupinami cebuli, nadadzą się do tego jajka brązowe.
– Fantastyczne jednak są te nawiązania do jaj dzikich ptaków, bowiem tradycja zdobienia jaj ma wśród nich swój początek. Podejrzewa się, że niektóre z technik dekorowania jaj, które są stosowane do dzisiaj, mogą mieć swoje korzenie w starożytnych metodach stosowanych do zdobienia jaj dzikich ptaków. Techniki te, w tym rysowanie woskiem, barwienie roślinami i wycinanie wzorów, były dostosowywane i rozwijane na przestrzeni wieków – dopowiada prof. Tryjanowski.
Rodzaje pisanek
Tradycyjne pisanki robiło się przy użyciu wosku i barwnika. Ten pozyskiwany był z naturalnych produktów takich, jak warzywa. Najpierw trzeba było ugotować wywar np. z łupin cebuli, buraków lub herbaty. Następnie jajka były moczone tak długo, żeby uzyskać pożądany odcień.
Innym znanym sposobem jest owijanie jajka nitkami i malowanie farbami. Jedną z ciekawych tradycyjnych technik jest skrobanie. Takie kraszanki pozwalają na zrobienie precyzyjnego wzoru.
Niektórzy decydują się na wydmuszki, jednak ta technika wymaga precyzji. Zawartość jajka wydmuchuje się z przedziurawionej skorupki. Sztuką jest tak nakłuć jajko, żeby nie pękło. Z wydmuszek można stworzyć pisanki ażurowe, które są bardzo dekoracyjne.
Historia pisanek
Pisanki to tradycyjnie zdobione jajka, które mają ogromne znaczenie w polskiej kulturze. Ale znane są nie tylko u nas. Swoje korzenie mają w starożytności. Najstarsze pisanki pochodzą z Mezopotamii. Zwyczaj malowania jajek obecny był w czasach cesarstwa rzymskiego. Według mitologii germańskiej, jajka znosił zająć, który był zwierzęciem poświęconym bogini Osterze.
Najstarsza polska pisanka pochodzi z końca X wieku. Została odnaleziona w czasie prac archeologicznych na Opolszczyźnie. Współcześnie zwyczaj zdobienia jajek obecny jest przede wszystkim w Polsce i krajach słowiańskich. Niektóre kraje niemieckie również to praktykują, podobnie jak Iran i Afganistan z okazji wiosennych świąt nowego roku.
Czytaj także: Jakie są, każdy widzi. Mają swoje święto
