Wielki Czwartek jest dniem, który rozpoczyna w kościele Triduum Paschalne. Dla wiernych to pamiątka ustanowienia przez Chrystusa sakramentów kapłaństwa i Eucharystii. Tego dnia, w kościołach milkną organy i dzwony.
Dwie liturgie, nie każda dla wiernych
W Wielki Czwartek rano w katedrach odprawiana jest uroczysta Msza Krzyżma. W trakcie nabożeństwa święcone są oleje przeznaczone do namaszczeń podczas chrztów, bierzmowania, sakramentu kapłaństwa i chorych. Co ważne, liturgia ta nie należy do Triduum Paschalnego. Kończy okres Wielkiego Postu i wyraża jedność Kościoła. Nie biorą w niej udziału wierni.
Właściwa tego dnia msza, zwana Mszą Wieczerzy Pańskiej, odprawiana jest w godzinach wieczornych. To kluczowy elementem początku świąt i to jedyna msza w tym dniu. Po jej zakończeniu, Najświętszy Sakrament przenoszony jest do kaplicy adoracji zwanej „Ciemnicą”. Podczas nabożeństwa odnawiane są przyrzeczenia kapłańskie i odbywa się obrzęd obmycia nóg.
W poznańskiej katedrze na Ostrowie Tumskim odbyła się Msza Krzyżma pod przewodnictwem metropolity poznańskiego abp Zbigniewa Zielińskiego. W homilii podkreślał, jak ważny, szczególnie dla księży, jest Wielki Czwartek.
-Msza Krzyżma pozwala nam księżom wrócić do swych korzeni i nadać naszemu kapłaństwu nową siłę. Dokonuje się to w szczególny sposób, w odnowieniu kapłańskich przyrzeczeń. Chcemy pobożnie i z wiarą odnawiać misteria Chrystusa na chwałę Boga i dla uświęcenia ludu chrześcijańskiego – mówił abp Zieliński.
Msza Wieczerzy Pańskiej, którą również odprawi arcybiskup, rozpocznie się o godzinie 19.00.
Msza Krzyżma w poznańskiej katedrze/Fot. M. Melanowicz
Wielki Czwartek dawniej i dziś
Wielki Czwartek jest jednym z ważniejszych świąt w kościele. Jednak nie zawsze tak było. W pierwszych wiekach chrześcijaństwa, dla wiernych ten dzień nie był szczególnie istotny. Jego znaczenie zaczęło rosnąć na przełomie III i IV wieku naszej ery, kiedy to ludzie bardziej obchodzili uroczystości Misterium Paschalnego.
W tym dniu w kościołach milkną dzwony i organy, a do soboty używa się tylko kołatek. To znak żałoby po pojmaniu Jezusa w ogrodzie oliwnym. Dawniej ministranci biegali wokół kościołów z drewnianymi kołatkami, co miało odstraszyć złe moce.
Dawniej w polskich domach tego dnia jedzono bardziej uroczystą wieczerzę, którą nazywano tajną. Dla niektórych był to ostatni posiłek aż do śniadania w Niedzielę Wielkanocną.
Wielki Piątek
Wielki Piątek jest najbardziej nostalgicznym dniem w ciągu roku liturgicznego. Kościół wspomina wtedy mękę i śmierć Jezusa Chrystusa na krzyżu. W kościołach panuje cisza i skupienie. To najważniejszy moment Triduum Paschalnego. Tego dnia nie odprawia się mszy, a zamiast tego wierni uczestniczą w w liturgii Męki Pańskiej.
Centralnym momentem jest opis Męki Pańskiej. To właśnie wtedy wierni słuchają Ewangelii ukazującej cierpienie, sąd, ukrzyżowanie i śmierć Jezusa. Ważna jest również adoracja krzyża. Osoby biorące udział w liturgii podchodzą do niego i klękając – całując go.
Wielki Piątek jest dniem postu ścisłego i wstrzemięźliwości od pokarmów mięsnych. W wielu parafiach odbywa się również Droga Krzyżowa.
Wielka Sobota
Tego dnia, od rana w kościołach odbywa się Święconka. To tradycyjne święcenie pokarmów, które zjadane są podczas wielkanocnego śniadania. Od zawsze pokarmy przynoszono w koszykach, ozdobionych bukszpanem i białymi serwetkami. Nie może w nich zabraknąć podstawowych produktów, z których każdy ma symboliczne znaczenie. Jajka są symbolem zdrowia i życia. Baranek – znak Zmartwychwstałego Chrystusa i zwycięstwa życia nad śmiercią. Chleb – ciało Chrystusa i pomyślność. Wędliny i kiełbasa – zdrowie i dobrobyt, sól – symbol życia, trwałości i ochrony przed zepsuciem. Chrzan – męka Jezusa i siła. Masło i babka wielkanocna – symbole dostatku i umiejętności kulinarnych.
Trzeci dzień Triduum Paschalnego – Wielka Sobota – to czas ciszy i oczekiwania na zmartwychwstanie. Chrystus spoczywa w grobie, a Kościół trwa w modlitewnym oczekiwaniu. W tym dniu nie odprawia się mszy aż do Wigilii Paschalnej. Przed kościołami, po zmroku rozpala się ognisko i święci ogień oraz wodę chrzcielną. Odnawia się również przyrzeczenia sakramentu chrztu. Na koniec uroczystości wielkosobotnich rozbrzmiewa uroczyste „Alleluja”, a bicie dzwonów obwieszcza zmartwychwstanie Chrystusa.
Niedziela Wielkanocna
Niedziela Zmartwychwstania jest najważniejszym wydarzeniem w kalendarzu Kościoła katolickiego. Świętowanie tego dnia zaczyna się rezurekcji, czyli uroczystej mszy świętej z procesją. Ta odbywa się najczęściej wokół kościoła. Na czele jest krzyż ozdobiony czerwoną stułą, tuż za nim figura Chrystusa Zmartwychwstałego i monstrancja z Hostią.
Po uroczystej mszy, zaczyna się świętowanie wśród najbliższych. Na początek jest śniadanie wielkanocne, w trakcie którego zjada się poświęcone w sobotę pokarmy.
Czytaj także: Jakie są, każdy widzi. Mają swoje święto
